Coğrafi Konum

Vakfıkebir’in merkezi, Karadeniz Bölgesi’nin Doğu Karadeniz Bölümü’nün Trabzon İlinin 45 km. batısında olup, 8 km. doğusunda Çarşıbaşı, 5 km. batısında Beşikdüzü, 22 km. güneyinde Tonya ilçeleri bulunmakta ve Kuzeyinde ise Karadeniz ile çevrilmektedir. Samsun-Trabzon-Rize devlet kara yolu ilçe merkezinden geçer. Yüz ölçümü 235 km2 dir.

Vakfıkebir genel itibariyle engebeli bir topografyaya sahiptir. Kuzeyinden güneyine doğru gidildikçe (İlçe merkezinden çevreye doğru gidildikçe) yükselti artarken ve hem de engebeli arazi daha da fazlalaşmaktadır. Bazı köylerde keskin sırtlar yer almaktadır. Arazinin elverişsiz bir yapıya sahip olması erozyon ve heyelanın yanında ulaşım, tarım ve yerleşme problemleri meydana getirmekte ve dağınık yerleşmeleri ortaya çıkarmaktadır. Vakfıkebir’in en yüksek yeri güneydoğu kesimindedir. En alçak kesimi ise deniz kenarıdır. Akarsular; güneyden kuzeye doğru genellikle kertik vadiler içerisinde akmaktadırlar. İlçe topraklarından kaynaklanan suları küçük dereler toplar. İlçe merkezinden Karadeniz’e dökülen fol deresi ve kirazlık deresi en büyük akarsularıdır.

İlçenin Karadağ yaylası en önemli yaylasıdır. Yaylacılık turizmi son yıllarda ilçede önem kazanmıştır. “Vakfıkebir Tereyağı” ve “Taş Fırın Ekmeği” ile ünlenmiş bulunmaktadır. Her yıl “Ekmek Festivali” yapılmaya başlanmıştır. Toplam 34 köyü vardır. Dağlar kızılağaç, gürgen, kayın ve ladin ağaçları ile kaplıdır.

İlçe merkezine bağlı Rıdvanlı Köyü’nde Karadağ Maden Suyu vardır. Vakfıkebir’e bağlı Yalıköy Belediyesi vardır.

Yüzey Şekilleri

1.Jeolojik Yapı:

Vakfıkebir ilçe ve çevresinde 14 m2 bir alanın 1/25.000.000 ölçekli bir haritası yapılmıştır. Yörede Eosen yaşlı Kabaköy formasyonu* ile pliyosen yaşlı beşirli formasyonu yüzeylenmektedir.En üstte Kuvaterner yaşlı alüvyonlar izlenmektedir.

a)Kabaköy formasyonu (Tabakası): (ev)

Andezit-bazalt lav ve piroklastlarından oluşan birimde, lavlarda yer yer yastık lavlı yapılar ve çatlaklar gözlenmektedir. Bu birim kum taşı kumlu kireç taşı ve marn ara seviyeleri içeren gri renkli andezit lav, piroklastları ile yeşilimsi gri renkli bol ojitli ve hombilentli bazalt lav ve piroklastlarından oluşur. Kabaköy tabakası üst kretase dönemine ait çeşitli birimlerin üzerine aşınma uyumsuzluğu ile oturur. Kalınlığı 800 m. kadardır. Tabakada yer yer heyelanlar gözlenmektedir. Toprak kalınlığı 30-100 cm arasında değişmektedir.

b)Beşirli Formasyonu (Tabakası) (PL) :

Vakfıkebir ilçe merkezinin sahil kesimlerinde yüzeylenen birim genellikle andezit-bazalt anglomeralardan oluşmuştur. Sahil kesiminden güneye doğru yer yer kumlu –siltli seviyeler, ince elemanlı konglomeralar, anglomeratik seviyelerle ardalanmalı olarak izlenmektedir. Tabakalarda yer yer eski ve potansiyel heyelanlar saptanmıştır. Toprak kalınlığı genellikle 60-100 cm arasında değişmektedir. Formasyon genellikle kötü katmanlı gevşek çimentolu polijenik heterojen konglomera ve breşten oluşmuştur. İçinde yer yer iri taneli kum taşları ile kalın ve kötü katmanlı kumlu kireç taşları ve bazaltik anglomeralar izlenir. Formasyonun kalınlığı 250 m olup yaşı miyosen formasyonları üzerinde uyumsuzlukla oturması nedeniyle göreceli olarak pliyosen verilmiştir.

c)Alüvyonlar:

Fol Deresi ve Kirazlık Deresi vadilerinde izlenen alüvyonlar; blok, çakıl, kum, kil, ve silt boyundaki elemanlardan oluşmuştur. Alüvyonlar tamamen taşkın alanı içerisinde yer almaktadır. Hafriyatları çok kolaydır.Üzerlerindeki toprak örtüsü kalınlığı 60 cm ile 1 m arasında değişmektedir.

Fol Deresi vadisinde akifer özelliğindeki alüvyonun genişliği; 100-250 m. uzunluğu 4 km.dir. Alüvyon kalınlığı ise; jeofizik etütler sonucunda 17-30 m. olarak saptanmıştır. Vakfıkebir ilçe merkezinin su ihtiyacını karşılamak amacı ile İller Bankasından, 22-32 m. derinliğinde 8 adet su sondaj kuyusu açılmıştır…

d)Şekiller:

Blok, çakıl, silt ve kil boyutundaki oluşan sekilerin egemen elemanını kum ve çakıl oluşturur. Sekilerin kalınlıkları 0.50 ile 10 m arasında değişmektedir. Yaşı kuaternerdir.

e)Plaj Çökelleri:

Vakfıkebir’in sahil kesiminde doğudan batıya doğru dar bir alanda görülürler. Çakıl, kum ve her ikisinin karışımından oluşurlar. Deniz nedeniyle bu plaj çökelleri kaybolmaya yüz tutmuştur.

*Formasyon: Bir jeoloji devri içinde oluşmuş bulunan tabakalar dizisi.

2.Jeomorfolojik Yapı:

Yörede araziyi, plato alanını derince yarmış bulunan Fol ve Kirazlık Deresi vadileri ile Pleistosen –Aktüel kıyı kuşağı şekillendirmiştir. Bu dereler arasında KD-GB doğrultulu fay hattına bağlı olarak eski heyelan alanları mevcuttur. Yamaçlarda ise ; potansiyel heyelan alanları bulunmaktadır. İlçe merkezinin deniz kıyısından itibaren yükselti artmaya başlar. En yüksek noktası ilçenin güney doğusunda Karadağ yaylasındadır. (1.954 m)

İklim - Bitki Örtüsü

İlçede kurulu meteoroloji istasyonu 1990 da kapandığından elde edilen veriler 1929-1990 yılları arasıdır. 61 yıllık rasatlar elimizde bulunmaktadır. Ancak 1990’dan sonra istasyon kapandığından son 16 yılın rasat hane verileri elimizde bulunmamaktadır. İşte bu istasyonun 1990 yılına ait verilerini burada değerlendireceğiz.

a) Sıcaklık:

Vakfıkebir’in yıllık ortalama sıcaklık verileri 21,1 0C dir . Yıllık ortalama sıcaklıkları yıl içindeki en yüksek değeri ise 27,8 0C olup bu değer ağustos ayında görülür. (Tablo-1)

Yıllık ortalama sıcaklık:

Tablo-1 de: Vakfıkebir’de Ortalama Sıcaklık Değerlerinin Aylara Göre Dağılımı ( 0C)

Aylar Rasat Süresi

O

Ş M N M H T A E E K A
1927-1990 8.3 7.9 8.1 13.3 15.8 19.9 21.8 22.5 20.1 15.7 11.9 8.2

Tablo-1’den bakıldığında Ocak ayından Mart ayına kadar devamlı bir ısı azalışı, Nisan ayından Temmuz ayına kadar devamlı bir ısı artışı, Ağustos ayından itibaren Ocak ayına kadar devamlı bir ısı azalışı mevcuttur.

İnceleme sahamızdaki sıcaklığın seyrine etki eden ana faktör; denizin geç ısınıp geç soğumasından başka atmosfer dolaşım sisteminin bil hassa yüksek seviyelerde gösterdiğinin bir sonucudur.

En yüksek sıcaklıklar: 21.0 0C ile Ocak, 36,6 0C ile Haziran ayında olmuştur. Burada en yüksek sıcaklığın Haziran ayında olması normal bir grafik seyri takip ettiğini gösterir. Denizsellik bu sıcaklığa çok fazla etki etmemiştir.

En düşük sıcaklıklar: -5,9 ile şubat ayı 10,0 ile haziran aylarında görülmektedir.

b) Yağış:

Karadeniz’in nemli rüzgarlarına; açık olan kıyı kesimi ve dağların yüksek kesimleri bol yağış aldığı halde akarsular tarafından derin bir şekilde yarılarak dağlar arasında kalmış vadiler ve dağların güney yamaçlarının az yağış aldığı görülür. Vakfıkebir’de ortalama yağış 1242 mm dir. Akçaabat’ın 20 km batısında yer alan fener burnu kütlesinin denize dik bir şekilde inerek deniz üstünden kuzeybatı güneybatı istikametinden hareket eden nemli hava kütlelerini yükselmeye zorlaması sebebi ile fener burnunun doğusunda yer alan Akçaabat 708.7 mm yağış alır. Bu örnekte görüldüğü üzere Vakfıkebir fener burnunun batısında kalması ile yağışlı ve nemli rüzgarlara açık oluşundan yağış ortalaması yüksektir.

Tablo-2 Vakfıkebir’de Ortalama Yağış Miktarı (mm)

Aylar/Rasat Süresi

O Ş M N M H T A E E K A Yıllık
1960-1997 131.9 90.1 84.1 60.1 57.2 68.4 66.8 82.6 125.2 182.6 141.2 151.18 1242

Tablo-2 ve 3 ten anlaşılacağı üzere en fazla yağış sonbahar ve kışta düşmektedir. En az yağış ilkbaharda düşmektedir.

Tablo-3 Vakfıkebir’de Yağışın Mevsimlere Göre Dağılışı

Mevsimler

Yağış tutarı(mm) Yüzde(%)
İlkbahar 202.3 16.2
Yaz 217.8 17.6
Sonbahar 454.4 36.2
Kış 373.8

30.0

Tablo-4 Vakfıkebir’de Yağışlı Günler Sayısı

Aylar

O Ş M N M H T A E E K A Yıllık
Yağışlı Günlerin Sayısı 12.2 10.6 10.7 10.2 9.6 8.3 7.1 7.4 9.4 11 9.8 11.2

117.5

Tablo 4’ten anlaşıldığı üzere en yağışlı günlerin %26(30.5 gün) sı ilkbaharda, %19(22.8 gün) yaz aylarında, %26 sı(30.2 gün) son baharda %29(34 gün) kış aylarında görülmektedir.

Vakfıkebir de yağışlı günlerin en fazla olduğu mevsim kış mevsimidir. En az yağışlı günlerin olduğu mevsim ise yazdır.

Tablo-5 Vakfıkebir’de Donlu Günler Sayısı

Aylar-Rasat Süresi

O Ş M N M H T A E E K A Yıllık
1964-1990 2 1.9 0.9 0.1 0.5 5.4

Vakfıkebir’de toplam 5.4 gün donlu (0 0C nin altına sıcaklığın düşmesi) günler görülür.

Tablo-6 Vakfıkebir’de Sisli Günler Sayısı

Aylar-Rasat Süresi

O Ş M N M H T A E E K A Yıllık
1929-1990 0.4 0.3 2.3 2.5 2.7 0.1 0.2 0.2

8.7

Vakfıkebir’de yıllık 8.7 sisli günler görülmektedir.

Tablo-7 Vakfıkebir’de Ortalama Nisbi Nemi(Bağıl Nemi)(%)

Aylar-Rasat Süresi

O Ş M N M H T A E E K A Yıllık

1929-1990

66 68 72 75 76 76 76 76 76 76 71 68

73

Vakfıkebir’de yıllık %73 bağıl nem vardır. Nisbi nemlilik yazın kıştan daha yüksektir.( Tablo-7)

Vakfıkebir ilçesinin bulutluluk oranına bakacak olursak maksimum değere ocak ayında 7.0’a çıkarken minumum değere haziran ayında 5.0’a düşer yıllık açık gün(güneşli) sayısı 70 gündür. En fazla açık günün olduğu ay 8.3 ile hazirandır. Yıllık kapalı gün(bulutlu) sayısı 163.8 dir. Kış ve ilkbaharda en fazla iken yaz ayında kapalı gün sayısı en az olur.

3) Basınç ve Rüzgarlar

Sonbahar başlarında Türkiye’de ve dolayısıyla ilçemizde de kuzeyden sokulan kutbi hava kütlesi (CP) ile güneyden sokulan tropikal hava kütlesinin (T) etki alanı içine girmekte, bu iki hava kütlesinin çarpışması ile frontal (cephe) faaliyetleri oluşmakta ve bunun sonucunda yağışlar başlamaktadır. Bu dönemde kuzey batı Avrupa da güney doğuya doğru uzanan alçak başınç-yüksek basınç sık sık yer değiştirdiği ve batıdan doğuya doğru döne döne ilerleyen polar cephe teşekkül etmektedir. Bu dönemde yağışlar günlerce sürmektedir.

Kış başlarında Anadolu’ya yerleşen yüksek basınçtan kıyı bölgelerimize doğru (Karadeniz’e) genel bir hava akımı olmakta ve özellikle doğu Karadeniz sahillerinde föhn olayları meydana gelirken Vakfıkebir’ide etkiler. Vakfıkebir de bazı günler 25 0C ye kadar sıcaklık föhn den dolayı kışın yükselmektedir.

İlkbahar ve Yaz mevsiminde güneyden sıcak hava güneyden sıcak hava kütlesi yavaş yavaş Anadolu’ya yerleşmeye başlamaktadır. Gezici İzlanda D.A.B.Kuşağından etkilenerek zaman zaman yaz yağışları meydana gelmektedir. Kuzey batı Avrupa ülkelerine yerleşen Subtropikal YB alanında güney doğudaki Basra AB alanına doğru genel hava akımı aktif duruma geçerken Vakfıkebir de bu hava akımlarında ve basınç kuşaklarından etkilenmektedir. Gezici İzlanda D.A.B.Kuşağından da etkilenmektedir.

Tablo-8 Vakfıkebir’de Ortalama Basıncın Aylara Dağılışı

Aylar-rasat süresi

O

Ş M N M H T A E E K A Yıllık
1939-1990 1014.9 1014.1 1013.3 1010.8 1010.2 1008.7 1007.4 1008.9 1012.1 1015.0 1015.5 1015.3 1012.1

Yaz mevsiminde ilçede doğu ve kuzeyden esen rüzgarlarda bir azalma görülürken batı ve güney yönünde esen rüzgarlarda bir artış gözlenir. Son baharda kuzey doğu yönünde rüzgarlar azalırken, KB-GB yönünde esen rüzgarlarda belli bir artış gözlenir. Kış mevsiminde kuzey güney yönünde esen rüzgarların frekanslarında azalma görülür.

Vakfıkebir’de rüzgarın esme hızı dikkate alındığında NW (2.6)olduğu bunu sırası ile W (2.5)ve E (2.1) SE (1.5) olduğu anlaşılmaktadır. 61 yıllık rasat verilerine göre rüzgarın esme sayısı en fazla olduğu yön S dir. Sırası ile E, NW ,S ,NE, SE, N* yönleri izler.

Sonuç olarak Vakfıkebir iklimi tipik Karadeniz iklimini göstermektedir.

*N:Kuzey S:Güney E:Doğu W:Batı

Hidrografya

Vakfıkebir’de en büyük akarsu Fol Deresi’dir. Fol deresinin mansap bölümünde oluşmuş silt, kum, kil, çakıl ve küçük blok karmaşığından oluşan alüvyon yer altı suyu işletmesi el verişli akifer özelliğindedir. Alüvyonun genişliği 100-250 m, uzunluğu 4 km dir. (Yukarıda tedaylıca işlenmişti.)

Sırası ile Çamlık Deresi,(Beşikdüzü ile ortak),Yıldız Deresi, Kirazlık Deresi, Çaktoz Deresi(Aydoğdu), Yalıköy Deresi, Küçükdere Deresi, Kale Deresi(Çarşıbaşı ile ortak) dir.

Doğal Bitki Örtüsü

Vakfıkebir’in kıyısından başlayıp birkaç yüz metre yüksekliklere çıkan saha dahilinde Karadeniz ve Akdeniz bitki coğrafyası “lauretum” kuşağı olarak tanımlanan bir çalı kuşağı uzanmaktadır. Örnek, defne, zeytin, vb gibi Akdeniz iklim elemanları ile kızılcık ve fındık gibi Karadeniz kökenli bitkiler ve bu çalıların alt katında oldukça zengin otsu filora yer almaktadır. (Trabzon makisi)

Köylerde ise kızılağaç, çınar, karaağaç, gürgen, meşe, kestane bulunmaktadır. Yüksek kesimlerde ise kayın, ladin, ağaçları ile kaplıdır.

Eğimli yerlerde orman açıldığı için kısmen heyelan sahaları vardır. Ormanlık sahalardaki ortalama %60-70 eğimlidir. Karadağ mevkisinde 1000m3 lük dikili kabuklu gövde ağacı bunun karşılığında 700m3 tonluk maden direği kağıtlık sanayide ve 300 siter odun elde edilmektedir.

Köylerde bulunan orman sahaları bozulmuş bir yapıdadır. Çok bozuk gürgen, çok bozuk kestane-gürgen bulunmaktadır. Gelişme çağındaki özellikle B2, B3, B-1, B3-2, C2-2 çağındaki kızıl ağaçlar bulunmaktadır.

Köylerimizde meyve ağaçları mevcuttur bunlar armut, ayva, erik, elma, dut, incir, mandalina, portakal, hurma, limon, kiraz, fındık vb gibi meyveler bulunur.

Toprak Tipleri

İlçemizde genel olarak hakim toprak tipleri kolüvyal, gri kahve rengi podzolik topraklardır.

1) Kolüvyal Topraklar (K)

Dik eğimlerin eteklerinde yer çekimi, toprak kayması, yüzey akışı veya yan dereler ile kısa mesafelerden taşınarak biriktirilmiş ve kolüvyum denen materyal üzerinde oluşmuş olan bu topraklar genç, (A) C profili topraklardır. Toprak karakteristikleri daha çok çevredeki yüksek arazi topraklarına benzemektedir.

Bu toprakların rengi, oluşturdukları materyalin rengine bağlıdır. Bünyeleri genellikle farklıdır. Eğim ve bünyeleri dolayısı ile drenajları iyidir. Tuzluluk veya alkalilik problemi göstermezler. Profildeki çakıllar, kısa mesafelerden taşındığı için köşelidir. Toprak verimliliğini değerlendirdiğimizde Azot (N): Orta, fosfor (P): Az, Potas(K): az olduğu görülmektedir.

2) Gri – Kahverengi Podzolik Topraklar (G)

Bu topraklarda podzollaşma hafiftir. Üzerindeki bitki örtüsü çoğunlukla yaprağını döken ormanlardır. Bu toprakların tipik olanlarında, yüzeylerinde ince çürümüş yaprak katı, altında 5-10 cm’ lik bir humus katı bulunur. A1 horizonu grimsi kahverengidir. A2 horizonu 12,5-30 cm kalınlıkta, gri veya sarımsı kahverengi ve pul yapıdadır. B horizonu daha ağır bünyeli, sarımsı kahverengiden kırmızımsı kahverengiye kadar değişen renkte ve çoğunlukla blok yapıdadır. Toprak reaksiyonu genellikle orta asit, humus atının reaksiyonu ise hafif asit veya nötrdür. Verimlilikleri ana maddenin bünye ve tabiatına bağlıdır. Bu toprakların verimliliklerine baktığımızda Azot (N): orta, fosfor(P): orta potas(K): az olduğu görülmektedir. Bu toprakların verimliliklerini artırmada, kireçleme ve gübreleme ile iyi sonuç alınabilir.

Beşeri Coğrafya

Vakfıkebir’de Yerleşme Şekilleri Ve Meskenler: İlçe’de yerleşmeyi iki başlık altında inceleyebiliriz.

1.Eski yerleşme şekli: İlçe geneline baktığımızda topografyaya bağlı dağınık yerleşme şekli görülür. Bir kaç evi bir arada görmek zordur. Evlerin yapımı erkek çocuk sayısına göre odaları fazla veya azdı. Tek katlı evlerin yanlarında eklenti olarak mazı, dam ve çetenler bulunur. Hatta tuvaletler dahi evin dışına eklenti olarak yapılırdı. Çift katlı evlerde ise alt alt kat hayvanların barındığı ağırlar, ikinci katta ise insanlar yaşardı. Bu tip evler olup bunun üzeri kiremit olurdu. Ahşap evler, Taş evler, Hımışlı evler* köylerde az da olsa vardır.

2. Yeni yerleşme şekli: Yığma ve betonarme evlerdir. Mesken tipleri beş altı katlı apartmanlar şekline dönmüştür. Bu evlerin alt katında veya bahçe sınırları içersinde kesinlikle ağır dam mazı bulunmaz. Tuvaletler evin içindedir.

*Hımışlı Evler: Evin iskeletini oluşturduğu birbirine çatılmış kerestelerin, araları kerpiç, taş, tuğla ile doldurularak yapılan evlere denir.

Ekonomik Coğrafya

A) Toprak Rejimi Ve İşletme Tipleri

Eskiden tarım için ayrılan yer geniş alan kaplamaktaydı günümüzde ise miras yoluyla araziler bölünerek küçülmesi sonucunda toprak aileleri artık bakamaz duruma geldi. İlçemizde de bundan dolayı göç hareketleri büyük şehirlere olmuş ve olmaktadır. Toprağı fazla olan aileler ise, bu alanları fındık bahçesi yaparak geçimlerinin büyük bir bölümünü sağlamaktadırlar.

Vakfıkebir’de nadas uygulaması görülmemektedir.

B) Tarım Metotları Ve Kullanılan Aletler

İlçemizde nadas uygulanmadığı için toprak zamanla zayıflamakta bundan dolayı gübreleme yöntemine başvurulmaktadır. Hayvan dışkılarını doğal gübre olarak kullanılmasının yanında hazır gübrelerde kullanılır. Zayıflayan toprak mineral bakımından zenginleştirilmeye çalışılır. Bitkileri zararlılardan korumak amacı ile ilaçlama yapılmaktadır.

İlçede tarım arazilerinde traktör makineleri kullanılmaktadır. Sürülemeyen arazileri bel kazma vb gibi tarım aletleri ile işlenebilmektedir.

Vakfıkebir de şuanda ekstansif (ilkel) tarım metotları yaygındır.

C) Elde Edilen Tarım Ürünleri:

Vakfıkebir’de en çok üretime tabi olan ürün fındıktır. Sıra ile patates, mısır, çay, sebze, ve meyvelerdir.

D) Hayvancılık Ve Ekonomik Değerleri:

İlçemizde büyük baş hayvancılık, küçük baş hayvancılık, kümes hayvancılığı, balıkçılık ve arıcılık yapılmaktadır. Vakfıkebir’de süt işleyen 2(iki)fabrikanın bulunuşu ekonomik açıdan büyük önem taşımaktadır.

a)Büyükbaş Hayvancılığı: Köy halkı, büyükbaş hayvancılığı genelde kendi ihtiyaçlarını(süt, tereyağı, peynir, yoğurt, ayran, çökelek)karşılamak için yapar. Bazıları ise pazarda satmak için bu hayvanları bakar.

b)Küçükbaş Hayvancılık: Bir kısım insanımızda, koyun ve keçi besleyip satmakta, etinden, sütünden, yağından, yününden, yararlanmaktadırlar.

c)Kümes Hayvancılığı: Genellikle bahçesi olan her evde tavuk ve horoz beslenilip etinden, yumurtasından faydalanılır ve pazarda da satılır.

d)Balıkçılık: İlçede balıkçılıkla uğraşan kişi sayısı azdır. Vakfıkebir’e bağlı belediye olan Yalıköy’de balıkçılıkla uğraşan kişi sayısı daha fazladır.

e)Arıcılık: Son yılarda arıcılık faaliyetinde ilçemizde gözle görülür bir artış olmuştur.

ANASAYFA        BAŞKAN        KURUMSAL        GÜNCEL        BİLGİ EDİNME        VAKFIKEBİR        E-BELEDİYE

Designed by Vakfıkebir Belediyesi Basın Yayın Copyright © 2016 Tüm Hakları Saklıdır.